Domowe Psiaki

Nosówka:

Źródła zakażenia i patogeneza [edytuj]

Źródłem zakażenia są nosiciele i zwierzęta chore, które w wydzielinie z nosa wydalają duże ilości wirusa. Zakażenie następuje głównie drogą kropelkową czyli poprzez układ oddechowy. Możliwe jest przenoszenie mechaniczne wirusa przez człowieka.

Objawy [edytuj]

Okres inkubacji wynosi 3 do 7 dni. Początek choroby wiąże się ze wzrostem temperatury ciała do 40 - 41 stopni.
Nosówkę dzielimy na następujące postacie: nieżytowa, płucna, żołądkowo-jelitowa, nerwowa, oczna, skórna. Podział ten jest w zależnośći od nasilenia objawów ze strony poszczególnych narządów.

• Postać nieżytowa - zapalenie wszystkich błon śluzowych.
• Postać płucna - wypływ z nosa: surowiczy, ropny lub krwisty. Nieżytowe zapalenie płuc. Kaszel.
• Postać żołądkowo-jelitowa - zapalenie żołądka i jelit. Biegunka, wymioty. Cuchnący kał.
• Postać nerwowa - w efekcie zaatakowania mózgu mamy do czynienia z "dzikim" wzrokiem, brakiem świadomości, nadpobudliwością. Mogą wystąpić drgawki mięśniowe które mogą być połączone z obfitym ślinieniem się.
• Postać oczna - zapalenie spojówek, wyciek z worka spojówkowego surowiczo-ropny, wrzody i perforacja rogówki.
• Postać skórna - (osutkowa) na skórze brzucha, po wewnetrznej stronie ud powstają pęcherzyki ropne, które po zaschnięciu tworzą strupki. Takie pęcherzyki mogą wystąpić w okolicach oczu, otworów nosowych i na wargach.

Zmiany anatomopatologiczne [edytuj]

Najczęstsze zmiany widoczne podczas sekcji to: nieżytowe lub ropne zapalenie błony śluzowej górnych dróg oddechowych i płuc. Ostry nieżyt żołądka i jelit. Brak zmian w układzie nerwowym.

Rozpoznawanie [edytuj]

Przy typowym przebiegu choroby oraz danych z wywiadu o braku uodparniania (nieszczepieniu) i wieku zwierzęcia (występowanie u zwierząt młodych, lub starszych ze zmniejszoną odpornością i dawno nie doszczepianych), pozwala przypuszczać, że doszło do zakażenia wirusem nosówki. Zarażenie nosówką możemy potwierdzić badaniami laboratoryjnymi. Najłatwiej można potwierdzić nosówkę wykazując obeność wirusa w komórkach nabłonkowych (między 5 - 21 dniem od zakażenia) metodą immunofluorescencji - IF.

Rozpoznanie różnicowe [edytuj]

Należy wykluczyć następujące choroby : choroba Rubartha, wścieklizna, toksoplazmoza, leptospiroza, glistnica, tasiemczyca.

Leczenie [edytuj]

Stosujemy surowice odpornościowe, antybiotyki, sulfonamidy, preparaty bodźcowe, witaminy oraz środki przeciwgorączkowe.

Zapobieganie [edytuj]

Znaczenie ma uodpornianie czynne poprzez szczepienia. Szczepimy zwierzęta zdrowe i nie zarobaczone już od 12 tygodnia życia. Odporność pojawia się po około 2 tygodniach

Wścieklizna:

Wścieklizna - wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna zwierząt (niektórych ssaków), mogąca przenieść się na człowieka (antropozoonoza).

Wścieklizna rabies
wirus wścieklizny
Czynnik chorobotwórczy
Nazwa	wirus wścieklizny (wirus)
Rezerwuar	ssaki
Epidemiologia
Droga szerzenia	bezpośredniego kontaktu, inhalacyjna (np. w jaskiniach, gdzie żyją zakażone nietoperze), wszczepienna (przy transplantacjach)
Liczba nowych zachorowań w roku wg PZH	2001: 0 2002: 1
Występowanie	cały świat
Prawo
Przymusowe leczenie	Tak
Podlega zgłoszeniu WHO	Nie

Nazwa [edytuj]

Nazwa "wścieklizna" wywodzi się od przebiegu jednej, lepiej dostrzegalnej, z form choroby. Cechuje ją znaczne podniecenie i agresja ("wściekłość"). Wściekliznę nazywa się też czasem wodowstrętem (łac. hydrophobia), co jest odbiciem jednego z objawów choroby, mianowicie mimowolnych skurczy mięśni na widok lub sam dźwięk wody.

Czynnik etiologiczny [edytuj]

Wścieklizna jest chorobą wirusową spowodowaną przez ssRNA(-) wirusa Rabies virus (RABV) z rodziny Rhabdoviridae, rodzaju Lyssavirus. Występuje w 7 biotypach, z czego przyczyną zakażeń zwierząt naziemnych są głównie wirusy biotypu pierwszego. Pozostałe biotypy są zazwyczaj przyczyną wścieklizny nietoperzy. Wszystkie biotypy są patogenne dla człowieka. Wirion ma kształt torpedy.

Droga szerzenia [edytuj]

Rezerwuar zarazków stanowią zarówno ssaki dzikie, jak i domowe. Z pierwszej grupy wymienić należy: lisy, jenoty, borsuki, nietoperze, inne zwierzęta mięsożerne, a także gryzonie i zajęczaki. Grupa ta ma obecnie największe znaczenie w rozprzestrzenianiu choroby. Do drugiej natomiast: psy i koty. Druga grupa miała pierwotnie duże znaczenie, lecz obecnie ze względu na masowe szczepienia zwierząt domowych zagrożenie jest niewielkie. W krajach tropikalnych wścieklizna może być rozprzestrzeniana również przez żywiące się krwią zwierząt nietoperze z rodziny wampirów. Do zakażenia (zwierząt lub człowieka) dochodzi na drodze kontaktu bezpośredniego - przez pokąsanie lub oślinienie. Możliwe jest, choć u człowieka rzadkie, zakażenie na drodze powietrznej (kropelkowej i pyłowej) aerozolem odchodów nietoperzy w jaskiniach. Do wystąpienia choroby dochodzi u około 20% wystawionych na ekspozycję - szczególnie osobników pogryzionych na pysku/twarzy, szyi, klatce piersiowej lub pokąsanych głęboko. Odnotowano także infekcje przez przeszczepienie organów od zmarłych dawców z nierozpoznaną wścieklizną. Chorobę cechuje długi okres utajenia średnio od 1 do 3 miesięcy - skrajnie od 10 dni do ponad roku. Chory człowiek jest także zakaźny dla otoczenia.

Objawy i rozpoznawanie [edytuj]

Lis chory na wściekliznę w czasie obserwacji weterynaryjnej.

Chory na wściekliznę człowiek z drgawkami

Przebieg choroby u wszystkich gatunków zwierząt jest w zasadzie podobny. Możemy wyróżnić dwie postacie wścieklizny:

• Postać gwałtowną
• Postać cichą - porażenną

Wirus wścieklizny atakuje komórki układu nerwowego, ze szczególnym tropizmem do komórek istoty szarej mózgu.

Objawy u ludzi [edytuj]

U ludzi, w początkowym okresie (około 2 miesięcznym od chwili zakażenia) występują objawy ogólne. Dominują tu zmiany, uczucie mrowienia wokół miejsca pokąsania, a także gorączka, ból potylicy, zmęczenie oraz rzadziej halucynacje, torsje. Zwierzęta często w tym okresie - fazie inkubacji, zmieniają swoje zwyczaje głównie przez zmianę trybu życia z dziennego na nocny i vice versa, a także przestają być wrażliwe na bodźce bólowe. Po kilku dniach u ludzi i zwierząt występuje nadmierne pobudzenie lub - skrajnie, porażenie (tzw. cicha wścieklizna). U chorego stwierdzić można mimowolne skurcze mięśni (konwulsje), ślinotok oraz wodowstręt. Zejście śmiertelne następuje w około tydzień od wystąpienia objawów.

W przypadku diagnozowania człowieka wystawionego na ekspozycję w krótkim odstępie czasu większe znaczenie od potwierdzenia choroby ma ocena prawdopodobieństwa jej wystąpienia. W tym celu stosuje się głównie wywiad epidemiologiczny. Jednocześnie rozpoczyna się, jeżeli zwierzę zostało złapane: przyżyciową obserwację (trwającą 15 dni) weterynaryjną (zwierzęta domowe) lub pośmiertne badanie mózgu zwierzęcia (zwierzęta dzikie i agresywne zwierzęta domowe). Przyżyciowa diagnostyka człowieka jest możliwa (wykorzystując m.in. metodę PCR), lecz dość często pojawiają się w badaniu wyniki fałszywie ujemne.

Wirus w ślinie zwierząt jest jednym z objawów ostatniego stadium wścieklizny. W przypadku psów żaden spośród tych, u których pojawił się wirus w ślinie, nie będzie żył dłużej niż 10-12 dni. Dlatego jeżeli pies przeżyje 15-dniową obserwację będzie można wnioskować, że:

• w momencie pogryzienia wirus nie znajdował się w ślinie,
• pies nie mógł zakazić człowieka.

Pośmiertne rozpoznanie przeprowadza się używając testów serologicznych i próby biologicznej.

Leczenie [edytuj]

Do dzisiaj nieznany jest lek przeciwko wściekliźnie. Jeśli nie wystąpiły objawy choroby podejmuje się próbę zastosowania uodpornienia bierno-czynnego polegającego na podaniu surowicy i serii szczepionek podawanych w mięsień naramienny lub podskórnie (dawniej szczepionkę podawano w mięsień brzucha ze względu na specyficzne ukrwienie - nie stosuje się już tej metody). Uodpornienie uzyskane na drodze biernej ochrania chorego do momentu uzyskania odporności czynnej. Chorym szczepionym wcześniej nie podaje się surowicy. Możliwość czynnego uodpornienia organizmu możliwa jest dzięki długiemu okresowi wylęgania. Chorego człowieka, u którego wystąpiły objawy izoluje się głównie w celu zapewnienia mu spokoju; stosuje się leczenie objawowe. Do tej pory odnotowano mniej niż 5 przypadków wyzdrowienia chorych ludzi, u których pojawiły się symptomy choroby. Zwierzęta zwykle się usypia.

Znaczenie łączenie dwóch metod uodparniania w leczeniu wścieklizny
podawanie szczepionki wg schematu 2+1+1; dane przykładowe.

Personel opiekujący się chorym lub podejrzanym człowiekiem lub zwierzęciem obowiązują zaostrzone środki ochrony osobistej.

Zapobieganie [edytuj]

Dużą rolę odgrywa zapobieganie szerzeniu się choroby. Od dawna prowadzi się obowiązkowe szczepienia psów przeciwko wściekliźnie (dlatego epizootia w tej grupie zwierząt są obecnie rzadkie), rozrzuca się szczepionki po lasach i polach, aby dzikie zwierzęta również zaszczepić.
Profilaktycznie szczepi się osoby szczególnie narażone, np. wykonujące sekcje dzikich zwierząt padłych.
Przy podejrzeniu ekspozycji stosuje się szczepienia. Świadectwo szczepienia zwierzęcia nie jest wystarczające do wykluczenia wścieklizny.

Wścieklizna jako broń biologiczna [edytuj]

Ze względu na długi okres inkubacji nie ma znaczenia jako broń biologiczna.